عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )

160

تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )

جاى « يصّعّد » « 1 » و « المتزمّل » به جاى « المزّمّل » « 2 » . اين اظهار ، از ويژگيهاى لهجهء قريش است كه بحث كامل آن ، در كتابمان در خصوص [ قرائت ] ابو عمرو بن علاء وجود دارد . [ اثر القراءات فى الاصوات و النحو العربى ، ابو عمرو بن العلاء ، الخانجى ، القاهره ] . از ديگر جنبه‌هاى لهجه‌اى تميمى در روايات ابن مسعود ، قرائت او « ما اورى » با همزه به جاى واو [ ما وورى ] « 3 » است . بحث مبسوط آن را در كتاب « القراءات القرانيّة [ فى ضوء علم اللغة الحديث ] » آورده‌ايم . از جملهء اين جنبه‌هاى لهجه‌اى تميم ، كسره دادن حرف مضارع در آيه لَتَرْكَبُنَّ به لهجهء تميم [ لتركبنّ ] است « 4 » ، كه بحث كامل آن در بخش اول از باب دوم كتاب پيشينمان وجود دارد . در قرائتهاى ابن مسعود ، همچنين نمونه‌هايى منسوب به قبايلى وجود دارد مثل : ( من كلّ فجّ معيق ) « 5 » ( با تقديم ميم ) چه حجازيها مىگويند : « عميق » و تميمىها مىگويند : « معيق » « 6 » چه بسا ، اين قلب حروف در قرائت وى در « و حرث حرج » به جاى « حجر » « 7 » نيز

--> ( 1 ) انعام ( 6 ) ، بخشى از آيهء 125 : به زحمت بالا مىرود . بنگريد به : ابو حيّان ، البحر المحيط ، ج 4 ، ص 218 ؛ شواذ القراءة ، ص 82 و آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 42 . ( 2 ) مزمّل ( 73 ) ، بخشى از آيهء 1 : جامه به خويشتن فرو پيچيده . بنگريد به : المختصر ، ص 164 ، البحر المحيط ، ج 8 ، ص 360 و شواذ القراءة ، ص 252 . ( 3 ) اعراف ( 7 ) ، بخشى از آيهء 20 : پوشيده ماند . الكرمانى ، شواذ القراءة ، ص 85 ؛ ابو حيّان ، البحر المحيط ، ج 4 ، ص 279 و آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 42 . ( 4 ) انشقاق ( 84 ) ، بخشى از آيهء 19 : بر خواهيد نشست . بنگريد به : ابو حيّان ، البحر المحيط ، ج 8 ، ص 448 ؛ الكرمانى ، شواذ القراءة ، ص 262 و آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 42 . ( 5 ) نك : حج ( 22 ) ، بخشى از آيهء 27 : از هر راه دورى . بنگريد به : شواذ القراءة ، ص 163 ؛ البحر المحيط ، ج 6 ، ص 364 و آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 63 . ( 6 ) ابن منظور الافريقى ، لسان العرب ، ج 10 ، ص 270 . ( 7 ) انعام ( 6 ) ، بخشى از آيهء 138 : كشتزارهاى ممنوع . بنگريد به : البحر المحيط ، ج 4 ، ص 231 ؛ ابن جنى ، المحتسب ، ص 55 ؛ شواذ القراءة ، ص 82 و آرتور جفرى ، ماتريال ، ص 42 .